PIBA a zo ur ger Laosek hag a dalv "spered fol'
phi [pi:] anv kadarn : spered (spered ar c'hoad/spered an hendadoù)
ba [ba] anv-gwan : fol


Staliet eo Teatr Piba e Brest. Savet eo bet e 2009, da heul emvodoù ha kenlabour arzourien a bep seurt, komedianed, sonerien ha leurennerien en o zouez, a gomz brezhoneg, o devez doareoù tost da labourat, o deus bet rannet o skiant-prenet, hag a zo desachet gant ar memes c’hoant : krouiñ pezhioù-c’hoari bev hag a-vremañ e brezhoneg. Arzel eo hor pal, da gentañ-penn, ha pa zalc’himp da labourat ingal war ar yezh. Fellout a ra deomp mont gant un hent krouiñ digor, en ur blediñ gant temoù a-vremañ.
photo
En tu all d’ar bariadenn m’eo krouiñ en ur yezh minorelaet e fell deomp sellet a-dost ouzh darvoudoù hor mare, mont en-dro hor c’hevredigezh. Diaesoc’h- diaesañ eo an endro politikel ha sokial, hag e vezer techet da asantiñ da ginnigoù sevenadurel — a dalvezfe evit an holl —, kentoc’h eget digoriñ an nor d’ar re disheñvel o doare da soñjal ha da grouiñ. Perak neuze ez eo a-bouez selaou mouezhioù ar minorelezhioù, en ur zerc’hel kont deus ar meskajoù sevenadurel a zo deus outo ha deus an eskemmoù ?

Dibaboù arzel liesstumm hag oc’h emdroiñ a vo diazez labourioù krouiñ kentañ an Teatr Piba. Lakaat a rint war-wel talvoudegezh vras ul labour barzhoniel a reomp-ni, hag ar bed krouiñ ez eo hor hini. Al labourioù-se a zo stag ouzh un ijin awenet kement gant ar bandennoù-treset, ar sinema, ar sonerezh, ar varzhoniezh, al lennegezh hag ar c’hoariva. Ul labour gant komedianed, sonerien, dañserien ha plastisianed a c’hello kas ac’hanomp war hent krouidigezhioù etre ar c’habaret, ar c’hoariva, « an opered», pe stummoù a-vremañ diazezet war binvidigezh an eskemmoù gant an arvestourien.

Al labour war ar c’hor, ar c’horf ha mouezh an aktour a zo e-kreiz ar jeu e-barzh hol labour. Un doare int da reiñ da gompren hor goulennoù war an identelezh hag ar yezh. kor hag istor ar c'hor, deus an hinienn d’an engroez war al leurenn. Nerzh ar c’hoari a-strolll o talvezout da reiñ da glevet an holl vouezhioù, kement istor zo ha kement mouezh a zo.

Hor yezh, ar yezhoù hag ar rannyezhoù a zo e-kreiz hol labour ivez. Ar brezhoneg a zo barzhoniezh en enni, un testeni eo deus un ijin stag ouzh ur bed liammet gant elfennoù an natur. rannyezhoù ar brezhoneg a zo evel kement ton disheñvel a zegas c’hoant da labourat war al lusk hag ar son. Ha n’eo ket souezh gwelet pegen frouezhus eo labour ar sonerien er vro.

Ur gwir bariadenn eo deomp kinnig pezhioù-c’hoari e brezhoneg. Penaos bezañ komprenet gant an holl er vro hag e-maez ar vro, ha treuziñ an harzoù, gwir pe ijinet ? Penaos leurenniñ un oberenn evit ma vefe komprenet gant an holl, hep implij an ustitlañ pe an droidigezh war ar prim? Ur bariadenn deknologel, arzel, yezhoniel an hini ’vefe neuze ? Daoust hag e c’hellfe nerzh, korf ha mouezh an aktour sikour ac’hanomp da vont a-benn deus «kudenn» ar yezh ? Sed aze un hent labour-all evit ar strollad.


photo
Pouezus eo deomp labourat war un dachenn resis, ur vro. Ne c’hell ket bezañ kaset hon raktres da benn hep al liammoù nag an darempredoù a vez pa vezer gwriziennet war un dachenn : un doare eo da vagañ an ijin hag ar varzhoniezh a zo e-kreiz hol labour krouiñ. Met beajiñ ha boulc’hañ hentoù a zo a-bouez deomp ivez, evel ar mont-ha-dont etre ar gwrizioù hag an divroañ: unan deus nerzh ar c’hrouiñ arzel eo, eienenn ar varzhoniezh. Ha pa vefe bresk eo ar c’hempouezh etre douaroniezh ar vro genidig hag hini an ijin ez eo prizius deomp.

"L'universel, c'est le local moins les murs" Torga